Bỏng Hoá Chất Và Những Kiến Thức Sơ Cứu Cần Thiết

Theo số liệu thống kế tại Việt Nam, số lượng các tai nạn do bỏng hóa chất gây ra chiếm tỷ lệ từ 5-6% trong các loại bỏng.  Nguy cơ  bị bỏng hoá chất không chỉ tiềm ẩn ở môi trường thường xuyên có hoạt động lưu trữ, vận chuyển, sử dụng hoá chất mà ngay cả trong gia đình, tại nơi làm việc, trường học, hoặc hành hung cũng có thể xảy ra những tai nạn do hoá chất . Nếu không được sơ cứu và xử lý kịp thời, vết bỏng có thể sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm và thậm chí là gây tử vong.

Bỏng hoá chất là gì

Bỏng hóa chất là một loại chấn thương do tiếp xúc với các chất hóa học có tính ăn mòn như axit, bazơ, chất tẩy rửa mạnh, hoặc các loại hóa chất công nghiệp khác. Bỏng hóa chất gây ra tình trạng phá huỷ mô da và cơ khi tiếp xúc với da và làm tổn thương cơ quan nội tạng nếu không may hít hoặc nuốt phải.  

Triệu chứng bỏng hoá chất

Các dấu hiệu và triệu chứng của bỏng hóa chất còn tùy thuộc vào các nguyên nhân gây bỏng khác nhau. Tuỳ thuộc vào từng loại hoá chất, dạng hoá chất (khí, lỏng, rắn), hình thức tiếp xúc (hít, tiếp xúc trên da, nuốt phải) thời gian da tiếp xúc với hóa chất, vị trí tiếp xúc với mà tình trạng của bệnh nhân sẽ có những biểu hiện và triệu chứng khác nhau. Dưới đây là một số triệu chứng cơ bản của bỏng hoá chất mà các bạn có thể tham khảo.

Đối với việc bỏng hoá chất ở trên da, chúng ta có thể dễ dàng nhận biết bỏng hoá chất thông qua việc quan sát bằng mắt thường bởi nhũng triệu chứng này rất rõ ràng.

  • Đau rát ở khu vực tiếp xúc với hoá chất
  • Da chết hoặc cháy đenDa bị kích ứng, mẩn đỏ, bỏng rát, sưng tấy
  • Mất cảm giác hoặc tê liệt ở khu vực bị bỏng
  • Nếu hít phải hoá chất bay hơi thì có thể gây khó thở, kích ứng đường hô hấp thậm chí ngất xỉu
  • Thay đổi tầm nhìn, mất thị lực nếu hóa chất tiếp xúc với mắt

Đối với việc nuốt phải hoá chất gây ra ngộ độc hoá chất thì triệu chứng phức tạp tuỳ tình trạng nặng nhẹ, nhưng nhìn chung triệu chứng ban đầu của nuốt phải ăn mòn sẽ là chảy nước bọt, tăng tiết nước bọt và khó nuốt.

Một dấu hiệu dễ nhận thấy hơn đó là sưng nề, tấy đỏ ngay ở khoang miệng sau khi nuốt xuống. Tuy nhiên, với những chất lỏng ăn mòn sẽ có thể không gây ra bỏng ở khoang miêng nhưng lại gây tổn thương nghiêm trọng ở đường tiêu hóa.

Trường hợp nặng hơn sẽ gây đau, nôn, và đôi khi chảy máu xảy ra ngay lập tức trong miệng, cổ họng, ngực, bụng hoặc gây ho, khó thở, rít thanh quản do bỏng đường tiêu hoá và đường hô hấp. Hoặc Những triệu chứng nặng hơn bao gồm đau ngực dữ dội, nhịp tim nhanh, sốt, thở nhanh, và sốc do bỏng và thủng ở thực quản .

Nước vôi tôi gây bỏng

Nước vôi tôi gây bỏng do phản úng nhiệt và tính kiềm

Sơ cứu khi bị bỏng hoá chất

Rửa sạch vùng bị ảnh hưởng: Rửa ngay vùng da bị bỏng với nước sạch liên tục càng nhiều càng tốt để pha loãng và loại bỏ hóa chất. Nếu không, vùng da bị bỏng sẽ ngày càng trầm trọng hơn, thậm chí sẽ bị hoại tử hoàn toàn (lưu ý không rửa bằng nước ấm để tránh hoá chất xâm nhập sâu hơn)

Nhanh chóng cởi bỏ quần áo và các phụ kiện bị nhiễm hóa chất: Không tháo quần áo bằng tay không mà phải dùng cụ để tránh tiếp xúc với hoá chất. Trong trường hợp quần áo dính vào da, không lột ra vì sẽ gây đau đớn và làm tổn thương thêm.

Không chạm vào khu vực bị bỏng hoá chất: Để tránh làm tình trạng nhiễm trùng hoặc lây lan ra các vùng da khác.

Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất: Ngay khi sơ cứu xong, phải nhanh chóng đưa nạn nhân đến bệnh viện gần nhất hoặc gọi cấp cứu để được điều trị kịp thời.

Trong trường hợp nuốt phải hoá chất thì hãy uống thêm nhiều nước hoặc sữa để pha loãng nồng độ hoá chất, nếu hoá chất nuốt phải ở dạng lỏng thì cách này chỉ hữu ích trong vài phút đầu ngay sau khi nuốt phải hoá chất. Nhưng nếu hoá chất nuốt phải ở hoá chất ở dạng rắn thì thời gian uống nước hoặc sữa chậm thì sẽ hữu ích hơn.

Một số phương pháp xử bị chống chỉ định trong việc sơ cứu trường hợp nuốt phải hoá chất đó là gây nôn hoặc rửa dạ dày làm tiếp tục tổn thương đường tiêu hoá, trung hòa axit bằng chất kiềm (và ngược lại) gây sinh ra những phản ứng toả nhiệt bên trong cơ thể hoặc dùng than hoạt tính vì nó cản trở quá trình nội soi.

Tuỳ thuộc vào mức độ bỏng và độ nghiêm trọng của người bị bỏng mà bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp đề điều trị bỏng sau:

  • Sử dụng kháng sinh
  • Loại bỏ phần da bị nhiễm trùng (làm sạch, loại bỏ mô chết và bụi bẩn)
  • Sử dụng thuốc chống ngứa
  • Phẫu thuật ghép một lớp da khỏe mạnh từ bộ phận khác của cơ thể lên vết bị bỏng
  • Truyền dịch

Phòng tránh bỏng do hóa chất

  • Trên toàn thế giới, 80% số ca ngộ độc hóa chất ăn mòn xảy ra ở trẻ nhỏ, vì vậy cần để hóa chất và các loại chất tẩy rửa xa tầm tay trẻ em.
  • Bố trí bảo quản hóa chất trong các bình chứa phù hợp, có ghi tem nhãn rõ ràng  và đặt xa đồ ăn thức uống
  • Không nên tuỳ tiên trộn lẫn các loại hóa chất hoặc các loại nước tẩy rửa với nhau.
  • Chỉ mua và sử dụng hóa chất được đựng trong những bình chứa còn nguyên vẹn tem nhãn.
  • Tuân thủ các quy tắc an toàn hoá chất và sử dụng đầy đủ các thiết bị bảo hộ khi làm việc với hoá chất

Phòng chống sốc khi bị bỏng

Sốc do bị bỏng là trạng thái phản ứng toàn thân của cơ thể khi bị chấn thương sâu và nghiêm trọng gây rối loạn hô hấp, suy sụp tuần hoàn, nhịp tim không ổn định, co giật cơ bắp, rối loạn cân bằng nước điện giải. Để phòng nạn nhận bị sốc do bỏng hoá chất, bạn cần lưu ý những điều sau đây:

  • Đặt nạn nhân ở tư thế nằm, đồng thời an ủi người bị bỏng để nạn nhân không hoảng sợ.
  • Bổ sung thêm nước hoặc nước oresol cho người bị bỏng bằng nếu  không có dấu hiệu nôn, không chướng bụng và vẫn tỉnh táo.
  • Nếu là vết thường ngoài da thì có thể cho nạn nhân uống thuốc giảm đau aspirin. Nhưng nếu nuốt phải hoá chất, có thể gây ra những chấn thương bên trong thì tuyệt đối không cho uống thuốc giảm đau hay an thần mạnh.
Nước tẩy rửa mạnh

Bỏng hoá chất do nước tẩy rửa bồn cầu, tẩy rửa dầu mỡ…

Lưu ý thêm về loại đặc tính gây bỏng của hoá chất

Hoá chất là một lĩnh vực không mấy quen thuộc đối với nhiều người, nhưng tính ứng dụng của nó trong cuộc sống hàng ngày lại vô cùng cao. Hầu hết các đồ dùng, vật dụng được sử dụng hàng đều có sự tham gia của hoá chất và đa số chúng đều an toàn. Tuy nhiên, một số loại hoá chất mạnh có tính ăn mòn cao có thể gây bỏng nguy hiểm cho người tiếp xúc. Nếu như không có kiến thức về sơ cứu vết thương kịp thời cho người bị bỏng thì sẽ rất nguy hiểm.

Bỏng vôi tôi, Axit Sunfuric (H2SO4), do chất tẩy rửa, axit ác quy… không phải là hiếm gặp. Bỏng hoá chất thường nặng và phức tạp hơn so với bj bỏng nhiệt, vì có tính chất dai dẳng và tổn thương sâu. Vì vậy, nếu không biết sơ cứu hoặc sơ cứu sai cách sẽ làm cho tình trạng của nạn nhân nghiêm trọng và khó xử lý hơn.  

Khi bị bỏng hoá chất từ acid hoặc kiềm: chúng ta có thể dùng acid nhẹ và kiềm nhẹ để trung hoà. Tuyệt đối không sử dụng các loại acid hoăc kiềm mạnh để trung hoà vì sẽ gây ra những phản ứng nhiệt khiến tình trạng bỏng sẽ nặng hơn. Việc trung hoà chỉ tiến hành sau khi đã ngâm rửa vết bỏng bằng nước sạch.

 Bỏng do chất kiềm, vôi tôi: Có thể dùng các chất dễ kiếm sau để rửa và trung hoà: Nước chanh, dấm ăn, nước ép khế…

Thông dụng và tiện lợi hơn có thể dùng dung dịch đường như glucose, đường ăn, đường mía, mật ong để rửa để trung hoà khi bị bỏng vôi tôi

– Bỏng do axít: Dùng nước xà phòng loãng, nước vôi nhì để rửa.

Lưu ý: Không bôi kem đánh răng hoặc bất kì loại thuốc nào lên vết thương trước khi có sự chỉ định của bác sĩ vì sẽ có nguy cơ gây nhiễm trùng.

Hoà Phát chuyên tư vấn, đào tạo các công tác liên quan đến an toàn hoá chất. Để được hỗ trợ thêm thông tin về các khoá huấn luyện vui lòng liên hệ Điện thoại: 0938387928 (Mr. Lộc)