Các Bước Sơ Cứu Và Báo Cáo Sự Cố Hóa Chất Theo Tiêu Chuẩn

Dưới đây là các bước chi tiết, tuân thủ theo quy định hiện hành của Việt Nam (chủ yếu là Nghị định 113/2017/NĐ-CP và các tiêu chuẩn an toàn quốc tế).

CÁC BƯỚC SƠ CỨU BAN ĐẦU KHI CÓ SỰ CỐ HÓA CHẤT

Bước 1: Đánh Giá Nhanh Hiện Trường và Cách Ly Nguồn Nguy

Hình 1. Đầu tiên luôn cần phải đánh giá nhanh hiện trường và thực hiện các bước cách ly nguồn nguy hiểm bắt đầu 

• An toàn bản thân: Trang bị đầy đủ Phương tiện Bảo vệ Cá nhân (PPE) tối thiểu như găng tay, kính bảo hộ, khẩu trang phù hợp trước khi tiếp cận nạn nhân.
• Đánh giá nhanh: Quan sát nhanh để xác định mối nguy (hóa chất đổ tràn, rò rỉ khí, nguy cơ cháy nổ).
• Cách ly: Nhanh chóng di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm đến nơi thông thoáng, an toàn. Nếu không thể di chuyển, hãy tìm cách ngăn chặn nguồn phát tán hóa chất (nếu có thể làm một cách an toàn).

Bước 2: Gọi Hỗ Trợ Khẩn Cấp và Xác Định Hóa Chất

Hình 2. Sau khi đã cách ly xong gọi điện ngay cho các đơn vị hỗ trợ thông qua số điện thoại khẩn cấp

• Gọi hỗ trợ NGAY LẬP TỨC:
  • Nội bộ: Gọi Đội ứng phó sự cố khẩn cấp của nhà máy/công ty.
  • Bên ngoài: Gọi 114 (Cứu hỏa và Cứu nạn cứu hộ) và 115 (Cấp cứu y tế).
• Xác định hóa chất: Tìm ngay Phiếu An Toàn Hóa Chất (SDS – Safety Data Sheet) của hóa chất gây ra sự cố. Đây là tài liệu quan trọng nhất, chứa mọi thông tin về độc tính, hướng dẫn sơ cứu cụ thể và biện pháp xử lý. Nếu không có SDS, hãy tìm nhãn mác trên thùng chứa.

Bước 3: Thực Hiện Sơ Cứu Ban Đầu (Dựa trên đường tiếp xúc)

Hình 3. Các bước sơ cứu và hướng dẫn chăm sóc dựa theo phiếu MSDS trong an toàn hoá chất

Luôn tham khảo mục 4 trong phiếu SDS của hóa chất để có hướng dẫn chính xác nhất. Dưới đây là các biện pháp chung:

a) Tiếp xúc qua da:

1. Ngay lập tức cởi bỏ toàn bộ quần áo, giày dép, trang sức bị nhiễm hóa chất.
2. Xả nhẹ nhàng vùng da bị ảnh hưởng dưới vòi nước sạch, mát liên tục trong ít nhất 15-20 phút. Tuyệt đối không chà xát mạnh.
3. Che vùng da bị bỏng bằng gạc sạch, khô, vô trùng. Không bôi bất kỳ loại thuốc mỡ hay hóa chất nào khác lên vết thương.

b) Tiếp xúc qua mắt

1. Ngay lập tức đưa nạn nhân đến trạm rửa mắt khẩn cấp (eyewash station).
2. Giữ mí mắt mở và xả nhẹ nhàng bằng nước sạch, ấm (nếu có thể) liên tục trong ít nhất 15 phút. Hướng dòng nước chảy từ khóe mắt ra đuôi mắt để tránh hóa chất lan sang mắt còn lại.
3. Tuyệt đối không để nạn nhân dụi mắt. Sau khi rửa, băng nhẹ mắt bằng gạc vô trùng và đưa đi cấp cứu.

c) Hít phải hóa chất (qua đường hô hấp)

1. Nhanh chóng đưa nạn nhân đến nơi có không khí trong lành, thoáng đãng.
2. Nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng để nạn nhân dễ thở.
3. Đặt nạn nhân ở tư thế hồi phục (nằm nghiêng an toàn) nếu họ bất tỉnh nhưng vẫn còn thở.
4. Nếu nạn nhân ngưng thở, chỉ thực hiện hô hấp nhân tạo khi bạn đã được huấn luyện và chắc chắn rằng việc đó an toàn cho bạn. 

d) Nuốt phải hóa chất (qua đường tiêu hóa)

1. Không tự ý gây nôn trừ khi có chỉ định rõ ràng từ nhân viên y tế hoặc trong phiếu SDS. Việc gây nôn có thể làm hóa chất ăn mòn gây tổn thương lần hai trên đường đi ra.
2. Kiểm tra trong miệng nạn nhân xem có còn sót hóa chất không và súc miệng bằng nước sạch nếu nạn nhân còn tỉnh táo và có thể nuốt.
3. Gọi cấp cứu ngay lập tức và cung cấp thông tin về hóa chất đã nuốt phải.

Bước 4: Theo Dõi và Vận Chuyển Đến Cơ Sở Y Tế

• Luôn theo dõi tình trạng của nạn nhân (nhịp thở, mức độ tỉnh táo) trong khi chờ cấp cứu.
• Khi đội ngũ y tế đến, hãy bàn giao thông tin và đưa cho họ bản sao Phiếu An Toàn Hóa Chất (SDS) hoặc nhãn của hóa chất đó.

>> Xem thêm: Hướng dẫn xử lý sự cố hóa chất cá nhân

QUY TRÌNH BÁO CÁO SỰ CỐ HÓA CHẤT THEO TIÊU CHUẨN

Quy trình báo cáo phải được quy định rõ trong Kế hoạch/Biện pháp Phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất của doanh nghiệp.

>> Xem thêm: Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

1. Báo Cáo Nội Bộ (Ngay lập tức)

• Đối tượng báo cáo: Bất kỳ ai phát hiện sự cố đều phải báo cáo ngay cho cấp trên trực tiếp (Giám sát/Tổ trưởng), Trưởng bộ phận An toàn (HSE) hoặc người có trách nhiệm theo sơ đồ ứng phó sự cố của công ty.
• Nội dung báo cáo nhanh:
  • Tên người báo cáo.
  • Thời gian, địa điểm chính xác xảy ra sự cố.
  • Mô tả ngắn gọn về sự cố (ví dụ: rò rỉ axit từ đường ống, cháy kho chứa dung môi).
  • Tình trạng thương vong (nếu có).
  • Các hành động ứng phó ban đầu đã thực hiện.

2. Báo Cáo Cho Cơ Quan Quản Lý Nhà Nước (Khẩn cấp)

Doanh nghiệp phải báo cáo ngay lập tức cho các cơ quan chức năng khi sự cố vượt quá khả năng kiểm soát của cơ sở hoặc gây ảnh hưởng đến môi trường và cộng đồng bên ngoài.

• Báo cáo cho ai?
  • Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tại địa phương (qua số 114).
  • Sở Công Thương và Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn cấp tỉnh.
  • Cơ quan chủ quản cấp trên (nếu có).
  • Đối với sự cố đặc biệt nghiêm trọng, có thể cần báo cáo đến Ủy ban Quốc gia Ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn và Cục Hóa chất (Bộ Công Thương).
• Hình thức báo cáo: Báo cáo nhanh nhất có thể qua điện thoại, fax, email…
• Nội dung báo cáo khẩn cấp theo Điều 22, Nghị định 113/2017/NĐ-CP:
  • Tên, địa chỉ, số điện thoại liên lạc của cơ sở.
  • Thời gian, địa điểm xảy ra sự cố.
  • Mô tả sơ bộ về sự cố: Tên và số lượng hóa chất, tình trạng thiết bị, diễn biến sự cố…
  • Thông tin sơ bộ về thiệt hại đối với người, tài sản và môi trường.
  • Thông tin về các hoạt động ứng phó sự cố đã và đang được triển khai.

3. Báo Cáo Chính Thức (Sau khi sự cố kết thúc)

Sau khi sự cố được khắc phục, doanh nghiệp phải lập báo cáo bằng văn bản gửi đến các cơ quan đã báo cáo khẩn cấp. Báo cáo này sẽ phân tích nguyên nhân, đánh giá thiệt hại, rút kinh nghiệm và đề xuất các biện pháp khắc phục lâu dài.

Lưu ý quan trọng:

• Huấn luyện & Diễn tập: Toàn bộ quy trình trên phải được huấn luyện định kỳ và diễn tập ít nhất 1 năm/lần cho toàn bộ nhân viên liên quan.
• Luật Hóa chất 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026): Luật mới sẽ tăng cường các yêu cầu về quản lý an toàn và ứng phó sự cố. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát, cập nhật Kế hoạch/Biện pháp ứng phó của mình để đảm bảo tuân thủ.

>>> Xem thêm: Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

>> Xem thêm: Đối tượng phải tham gia huấn luyện an toàn hóa chất

Dịch vụ đào tạo an toàn hóa chất tại antoanhoachat.vn/

Đào tạo an toàn hoá chất là một trong những giải pháp toàn diện và chuyên sâu thuộc Công ty TNHH Kỹ thuật An toàn Môi trường Hòa Phát. Trải qua hơn 10 năm hình thành và phát triển, antoanhoachat.vn/ đã xây dựng hệ thống đào tạo toàn diện, đáp ứng nhu cầu phát triển kỹ năng cho cả nhân viên sản xuất và cán bộ quản lý.

Với cam kết mang đến giải pháp đào tạo an toàn hóa chất chất lượng và hiệu quả, antoanhoachat.vn/ luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc nâng cao nhận thức và kỹ năng an toàn cho người lao động.

antoanhoachat.vn/ chuyên tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện xin các loại giấy phép và công tác an toàn đào tạo, huấn luyện an toàn, bảo vệ môi trường trong lĩnh vực hoá chất, gas, xăng dầu. Đồng thời xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố hoá chất, tổ chức diễn tập ứng phó.

Để được tư vấn và sử dụng dịch vụ Anh/Chị vui lòng liên hệ điện thoại: 08 3323 2728