Ô Nhiễm Hoá Chất Và Những Ảnh Hưởng Đến Cuộc Sống Con Người
Ô nhiễm hoá chất đang là vấn đề toàn cầu. Thế nhưng, đa số mọi người đều không nhận ra môi trường sống của mình đang bị ô nhiễm do hoá chất độc hại vì chúng không có dấu hiệu rõ ràng ngay lập tức. Ảnh hưởng của ô nhiễm hoá chất không chỉ tác động xấu đến môi trường mà còn gây hại cho sức khoẻ con người trong lâu dài.
Ô nhiễm hoá chất là gì?
Ô nhiễm hóa chất là hiện tượng môi trường bị nhiễm bẩn bởi các chất hóa học độc hại gây ra những vấn đề nghiêm trọng tới hệ sinh thái, động vật, con người. Các chất hóa học này có thể đến từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, xử lý chất thải, và các sự cố liên quan đến hoá chất.
Ảnh hưởng của ô nhiễm hoá chất đối với cuộc sống con người
Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, lượng hóa chất sử dụng ở Việt Nam hàng năm lên tới hơn 9 triệu tấn. Điều này là dấu hiệu cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của nền công nghiệp, công nghệ kỹ thuật, tuy nhiên song song với đó là không ít những vấn đề phát sinh gây hại đặc biệt là tình trạng ô nhiễm hoá chất.
Nếu không được quan tâm và đưa ra những giải pháp cụ thể tình trạng ô nhiễm môi trường do hoá chất càng trở nên nặng nề và gây ra những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến môi trường và chất lượng sống của con người. Cuộc sống của con người sẽ dần bị bào mòn như cách mà những hóa chất độc hại đang từng chút gặm nhấm môi trường xung quanh ta.
Một số hóa chất có hại đến sức khỏe con người bao gồm:
- Chì: gây tổn thương não, các bệnh về thần kinh, tim mạch, hô hấp và da.
- Thủy ngân: gây ra các bệnh thần kinh, gây tổn thương não, thận.
- Thuốc trừ sâu: gây ra ngộ độc cấp tính, ung thư và các bệnh về thần kinh.
- Hợp chất hữu cơ như benzen, dioxin và PCBs: có thể gây ra ung thư và các vấn đề về máu và hệ thống miễn dịch.
- Asbest: gây ra ung thư phổi, ung thư màng phổi và các bệnh về hô hấp
Đó chỉ là số ít các loại hoá chất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ con người và tác động xấu đến các loại động vật khác. Rất nhiều căn bệnh với tỷ lệ tử vong hàng đầu được xác định có mối liên quan đến hoá chất.
Khi thường xuyên phải tiếp xúc với môi trường không khí chứa chì và khói thuốc lá thụ động sẽ gây ra nhiều bệnh có tỷ lệ tử vong toàn cầu. Những tác nhân này gây ra khoảng 1/3 (35%) bệnh tim thiếu máu cục bộ và khoảng 42% bệnh đột quỵ . “Các trường hợp ngộ độc không chủ ý được ước tính gây ra 193.000 ca tử vong hàng năm” với phần lớn là do phơi nhiễm hóa chất độc hại.

Tần suất tử vong do chấn thương và bệnh không lây nhiễm do tiếp xúc hoá chất độc hại theo
các khu vực trên thế giới (TCYTTG – 2016)
Nguyên nhân gây ô nhiễm hoá chất
Kinh tế phát triển
Theo thống kê tại “Trang vàng Việt Nam 2018/2019”, hiện nay nước ta có 1.458 công ty sản xuất hóa chất phân bố ở 12 ngành hóa chất khác nhau; có khoảng 8.000 hóa chất thương phẩm thuộc loại độc hại, mỗi năm có thêm khoảng 1.000 hóa chất mới được ra đời, có khoảng 100.000 chất đang được sử dụng phổ biến trong quá trình sản xuất ở các doanh nghiệp.
Bên cạnh nhu cầu về sản xuất và tiêu thụ hoá chất tăng cao, sự gia tăng sản xuất công nghiệp cũng đồng nghĩa với việc thải ra nhiều chất thải chứa hóa chất. Các loại hoá chất này sau khi được sử dụng và mục đích sản xuất nếu không được xử lý đúng cách sẽ gây ra tình trạng ô nhiễm do hoá chất.
Yếu tố văn hóa
Văn hóa được đề cập ở đây là nhận thức, kiến thức, thái độ, hành động của người sử dụng đối với các loại hoá chất. Ở một số địa phương, người dân chưa nhận thức và hiểu biết đầy đủ về những tác hại khôn lường khi sử dụng hoá chất một các bữa bãi. Các loại thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ, thuốc xử lý nước khi lạm dụng hoặc sử dụng không đúng liều lượng sẽ dồn nén, tích trữ lại trong đất, nước gây ra nhưng hậu quả nghiêm trọng về sức khoẻ.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp khi sử dụng hoặc sản xuất hoá chất vẫn chưa có các phương án hoặc quy trình xử lí tàn dư của hoá chất đạt tiêu chuẩn. Các dây chuyền và các thiết bị xử lý hóa chất còn lạc hậu, chỉ đạt mức độ trung bình. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp để cắt giảm chi phí mà bỏ qua các bước xử lý hoặc xử lý một cách đối phó các tàn dư hoá chất trước khi thải ra môi trường.
Sự cố hoá chất
Sự cố hoá chất là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với với con người và môi trường đến từ việc rò rỉ, phát tán hóa chất ra mô trường với số lượng lớn. Ở mức độ nghiêm trọng, những sự cố này có thể trở thành thảm hoạ môi trường ảnh hưởng trên diện rộng.
Đa số các loại hoá chất mang đặc tính cháy nổ, kích ứng, độc và ăn mòn. Do đó, khi hoạt động hóa chất luôn tiềm ẩn những nguy cơ mất an toàn. Sự cố hóa chất là một rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra bất kỳ thời điểm nào. Khi xảy ra sự cố cháy, nổ, ngoài việc mất an toàn, một số loại hoá chất sẽ bay hơi và sinh ra chất độc hại.
Đặc biệt là đối với những loại hoá chất có tính độc hại cao, khi bị vương vãi hoặc khuếch tán ra môi trường sẽ hết sức nguy hiểm. Chúng không chỉ gây ra những tổn thương bên ngoài mà còn gây ngộ độc cấp tính hoặc là mãn tính cho người tiếp xúc. Bên cạnh đó, nhiều loại hoá chất gây cháy nổ hết sức nguy hiểm và phức tạp.
Hiện nay, hệ thống các văn bản pháp luật về quản lý an toàn hóa chất của nước ta đã được ban hành tương đối đầy đủ buộc các doanh nghiệp hoạt động liên quan đến hóa chất phải tự chịu trách nhiệm thực thi. Trong đó, các doanh nghiệp phải đảm bảo các điều kiện về an toàn cho con người và môi trường, có các biện pháp phòng ngừa sự cố và phải tổ chức đào tạo huấn luyện các công tác an toàn liên quan cho người lao động.
Só thể nói, sau thảm họa ô nhiễm hóa chất môi trường không thể khôi phục hoàn toàn bởi những chất hóa học thường len lỏi, thấm sâu và đã thay đổi cấu trúc của các sự vật khiến nó nhiễm bệnh và khó loại trừ hết. Vì vậy, trước những tác hại khôn lường mà ô nhiễm hóa chất gây ra, con người cần đưa ra những biện pháp cấp bách để giảm thiểu cũng như tiến tới xóa bỏ tình trạng ô nhiễm hóa chất .
Giải pháp hạn chế tình trạng ô nhiễm hoá chất
Nâng cao Nhận thức và Giáo dục: Đối với cộng đồng, cần có những chiến dịch tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về tác hại của việc ô nhiễm môi trường do hoá chất gây ra. Trong môi trường doanh nghiệp liên quan đến hoá chất, cần đào tạo huấn luyện các nghiệp vụ và kỹ năng về quản lý an toàn để có kiến thức bảo vệ chính mình và xử lý khi có sự cố xảy ra.
Tuân thủ nghiêm ngặt quy định và chính sách:Thực thi nghiêm ngặt các quy định liên quan đến sản xuất, sử dụng và xử lý hoá chất. Các doanh nghiệp phải có các biện pháp xử lý hoá chất trước khi thải ra môi trường, cần có phương án phòng ngừa ứng phó sự cố hoá chất được tổ chức diễn tập định kì để phòng tránh các rủi ro về sự cố hoá chất.
Thiết lập quy trình xử lý chất thải an toàn: Một số biện pháp đã được áp dụng để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm hóa chất như: xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn; ở khu vực nông nghiệp và dân cư nông thôn
Giám sát và Kiểm tra Chất lượng Môi trường: Thường xuyển kiểm tra định kì để đảm bảo các quy định về xử lý chất thải an toàn và công tác quản lý an toàn ở các doanh nghiệp sản xuất, sử dụng, lưu trữ hoá chất.



