Chất ăn mòn và các vấn đề liên quan 

Chất ăn mòn và các vấn đề liên quan 

Hoá chất ăn mòn (hay còn gọi là chất ăn mòn hóa học) là các chất có khả năng phá hủy hoặc làm hỏng bề mặt của kim loại hay các vật liệu khác khi tiếp xúc trực tiếp hoặc tiếp xúc kéo dài thông qua các phản ứng hoá học. Chất ăn mòn hoá học có tính ứng dụng khá cao, xuất hiện nhiều ở các khu công nghiệp, phòng nghiên cứu và có mặt trong cả những chất tẩy rửa trong gia đình. Một số loại chất ăn mòn mạnh có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến cơ thể con người khi tiếp xúc qua da, hít hoặc vô tình nuốt phải.

Các Loại Chất Ăn Mòn

Hiện tượng ăn mòn trong không khí

Đa số các kim loại đều có xảy ra hiện tượng bị ăn mòn (hay bị gỉ) khi tiếp xúc trực tiếp với môi trường trong thời gian dài. Đặc biệt với thời kí hậu nhiệt đới như ở Việt Nam thì quá trình ăn mòn của kim loại lại càng xảy ra nhanh hơn. Một số các kim loại hạn chế bị gỉ hơn hoặc là có khả năng tự bảo vệ.

Các tác nhân trong môi trường tạo ra hiện tượng ăn mòn bao gồm các chất khí như: Oxi, H2S, CO2, SO2

Hoá chất ăn mòn

Các loại hoá chất trong nhóm chất ăn mòn thường bao gồm các nhóm chất dưới đây:

Nhóm hoá chất acid: Axit sunphuric, axit phosphoric, axit clohydric, trioxit phospho, axit nitric, axit acetic, dung dịch đổ bình ác quy, chất tảy rửa kim loại..

Nhóm hóa chất kiềm và bazơ như: Các amin hữu cơ như etanolamin, sút (NaOH), nước Javel, thuốc tẩy, bột giặt, nước tro tàu (KOH)…

Các loại hóa chất ăn mòn halogen, muối halogen, các halogen hữu cơ… Và một số loại chất ăn mòn khác.

Biển báo chất ăn mòn

Tại thông tư số 48/2020/TT-BCT của Bộ Công thương về việc quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển hóa chất nguy hiểm quy định rõ các nhà xưởng, kho chứa, khu vực có hoạt động liên quan đến hóa chất nguy hiểm phải có các loại tài liệu, bảng, biển báo. Chất ăn mòn là loại hoá chất được xếp vào danh mục hàng hoá nguy hiểm. Chính vì vậy, trong các nhà máy, khu công nghiệp hoá chất, ở mỗi khu vực phải được bố trí biển cảnh giúp cho người lao động khi lưu trữ, làm việc, vận chuyển, sử dụng hoá chất an toàn hơn. Nếu không tuân thủ những quy định nghiêm ngặt về an toàn hoá chất trong quá trình làm việc hoặc không có biển cảnh báo đúng quy định thì rất dễ xảy ra những rủi ro về mất an toàn và tai nạn đáng tiếc do hoá chất ăn gây ra.

Biển cảnh báo chất ăn mòn
Biển cảnh báo hoá chất ăn mòn

> Xem thêm: Ký hiệu tượng hình mức độ nguy hiểm của hóa chất

Ngộ độc chất ăn mòn

Những vụ tai nạn ngộ độc chất ăn mòn phần lớn xảy ra ở trẻ em, do tính tò mò và chưa nhận thức, phân biệt được các đồ dùng sử dụng trong gia đình. Ở người lớn, những trường hợp ngộ độc chất ăn mòn do uống nhầm thường không nhiều mà chủ yếu đến từ ý định tự tử. Do vậy lượng hoá chất được nuốt xuống thường nhiều và có những tổn thương nặng hơn. Nguồn hóa chất ăn mòn bao gồm các loại acid, bazo mạnh bao gồm các loại chất tẩy đâu mỡ, tẩy rửa nhà vệ sinh. Đối với các sảm phẩm sử dụng trong công nghiệp thường đậm đặc hơn các sản phẩm gia dụng và có mức độ nguy hiểm cao hơn.

Các triệu chứng ban đầu của bị ngộ độc chất ăn mòn là chảy nước bọt, tăng tiết nước bọt và khó thở. Một số trường hợp những trường hợp nặng hơn sẽ gây đau, ói, và sưng tấy, chảy máu trong khoang miệng, cổ họng, ngực, hoặc bụng.

Với những chất ăn mòn dạng lỏng có thể sẽ không gây ra bỏng hoặc chảy máu trong khoang miệng nhưng sẽ gây ra những tổn thương nghiêm trọng ở đường tiêu hóa.

Nếu hoá chất nuốt phải với liều lượng đủ lớn và nồng độ mạnh thì trong vòng vài giờ hoặc sau vài tuần người bị nạn có thể sẽ bị thủng thực quản hoặc dạ dày khiến ngực đau dữ dội, nhịp tim nhanh, sốt và có thể bị sốc.

Vì vậy, mọi người phải hết sức cẩn trong và lưu ý khi sử dụng các loại hoá chất ăn mòn. Đặc biệt, việc sử dụng các loại nước tẩy rửa bồn cầu, dầu mỡ hay các loại đồ dùng khác ở gia đình phải được bảo quản cẩn thận trong chai lọ có đầy đủ tem mác và để xa tầm tay của trẻ nhỏ.

Một số lưu ý khi sơ cứu người bị ngộ độc hoá chất ăn mòn.

Không gây nôn để làm rỗng dạ dày vì nó có thể gây tiếp tục tổn thương đường tiêu hóa. Không trung hòa axit bằng chất kiềm mạnh (và ngược lại) vì có thể dẫn đến phản ứng tỏa nhiệt bên trong. Không dùng than hoạt tính vì sẽ xâm nhập vào các mô và gây ảnh hưởng đến quá trình đánh giá nội soi.

Hạn chế ảnh hưởng từ hoá chất ăn mòn

Đối với kim loại

Hiện tượng ăn mò (gỉ) ở kim loại xảy ra ở môi trường tự nhiên kể cả không có sự tác động của các hoá chất ăn mòn khác. Ở trong phòng thí nghiệp hoặc các nhà máy có các hoạt động sản xuất cần thường xuyên sử dụng chất tẩy rửa công nghiệp để xử lý các cặn bẩn, chất lắng đọng. Đối với những vật liệu, thiết bị bằng kim loại, nếu không có phương pháp bảo vệ bề mặt thì rất nhanh xảy ra tình trạng xuống cấp, bị hỏng do ăn mòn hoá chất có trong dung dịch tẩy rửa.

Để khắc phục tình trạng này, người ta thường sử dụng một số loại hoá chất ức chế được quá trình ăn mòn (như Cromat, Silicat hay các Amin hữu cơ,…). Khi sử dụng, các chất ức chế sẽ thấm vào anot hoặc catot. Phương pháp này được sử dụng trong hệ thống khép kín. Các chất ức chế ăn mòn còn có thể được kết hợp với những phương pháp như lớp phủ bảo vệ hoặc là sơn lót.

Đối với người người lao động

Đối với những người làm trong môi trường phải thường xuyên tiếp xúc với hoá chất ăn mòn thì cần được huấn luyện an toàn để nắm được tính chất và cách xử lý khi sự cố xảy ra.

Sử dụng thiết bị bảo hộ khi làm việc trực tiếp với hoá chất.

Lưu trữ hàng hoá đúng cách với đầy đủ tem nhãn rõ ràng.

Tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình về an toàn hoá chất khi sử dụng, và lưu trữ hóa chất.

Không ăn uống trong quá trình sử dụng hoá chất.

Không được ôm, vác trực tiếp hóa chất ăn mòn. Khi nâng lên cao, đóng rót, di chuyển thiết bị chứa hóa chất ăn mòn phải sử dụng thiết bị chuyên dùng.

>> Xem thêm: Bỏng hoá chất và những kiến thức sơ cứu cần thiết 

Trên đây là những thông tin về chất ăn mòn mà chúng tôi đã cung cấp, hi vọng sẽ giúp ích cho bạn. Nếu anh/chị có nhu cầu về lưu trữ, cấp phép, sử dụng, huấn luyện an toàn cho hoá chất an mòn và các loại hoá chất khác thì vui lòng liên hệ: Điện thoại: 093 838 7928 (Mr. Lộc )